Sequoia sempervirens, een bijzondere naaldboom 

De Sequoia op de omslag van de tweede Arbor Vitae van 2026, de Sequoia sempervirens of Kustsequoia, is een echt buitenbeentje onder de naaldbomen. Zo gaat het niet alleen om de hoogst bekende bomen, maar ook genetisch heeft de soort een aantal unieke eigenschappen. Dankzij de klimaatverandering is bij ons de winterhardheid inmiddels geen probleem meer.  

De eerste wetenschappelijke benaming gebeurde door de Schotse botanicus David Don in 1824. Hij meende te doen te hebben met een wintergroene Moerascipres en gaf de soort de naam Taxodium sempervirens. In 1847 plaatste de Oostenrijkse botanicus Stephan Endlicher de soort in het geslacht Sequoia. Het heeft veel discussie opgeleverd hoe hij aan de naam Sequoia kwam. Er werd zelfs gesteld dat de naam zou verwijzen naar Sequoyah, die de taal van de Cherokee indianen op schrift stelde. Maar dit lijkt onwaarschijnlijk.

Sequoia sempervirens groeit van nature in een smalle strook langs de Amerikaanse westkust van het midden van Californië tot het uiterste zuiden van Oregon. Het meest voorkomend is de soort op een hoogte van 300 m boven zeeniveau met uitschieters tot 1000 m. De bomen kunnen tot 2000 jaar oud worden en meer dan 100 m hoog. In het Redwood National Park staan enkele bomen tussen 113 en 116 m hoog.

Stam van S. sempervirens. Het is duidelijk waar de naam ‘Redwood’ vandaan komt
Foto: Ineke Vink

Al groeien de bomen in een vochtig klimaat, toch is watertransport naar dergelijke hoogten zeer moeilijk. De soort heeft zich daaraan aangepast met wijdere tracheïden en speciale naalden die het vocht van de mist kunnen opnemen. Deze naalden, die in de schaduw zitten, zijn breder dan de naalden die aan zonlicht zijn blootgesteld en zich vooral richten op fotosynthese. De schors is zeer dik en bevat geen brandbare hars. De roodachtige kleur van het hout is de reden dat de bomen Redwood genoemd worden. Het hout is één van de meest duurzame houtsoorten ter wereld. Het wortelstelsel is ondiep en zeer uitgebreid. Meerdere stammen kunnen hetzelfde wortelstelsel delen, de zogenaamde ‘feeënringen’. Op die manier kunnen bomen zich ongeslachtelijk voortplanten door middel van knopvormig aan de voet van de omgezaagde of afgestorven stam.

Hoe nietig lijkt een mens bij zo’n reus van een boom
Foto: Ineke Vink

Oorspronkelijk besloeg het areaal van S.sempervirens 810.000 ha. Rond 1850, toen het bosareaal steeds meer door wegen werd ontsloten, begon de massale houtkap. Dit leidde ertoe dat in 1918 al acties kwamen om de soort te beschermen onder het motto ‘Safe the Redwoods’. Het is daarmee de oudste beschermde naaldboom. Van het huidige bestand is 225.000 ha beschermd en hiervan is 80.000 ha nog origineel bos.

S. sempervirensheeft een bijzondere genetica en is de enige naaldboom die hexaploid (6n) is. De soort is mogelijk een allopolyploid (AAAABB) ontstaan uit een kruising van een fossiele Sequoia-soort met een fossiele Metasequoia-soort. Het chromosoomaantal 2n is 66. Ook is sprake van het grootste genoom met een totaal van 26,5 gigabases (voor zover bekend was in 2020). Een gigabase vertegenwoordigt een miljard basenparen, die de bouwstenen zijn van DNA-moleculen. Een andere bijzonderheid is dat het chloroplast- en mitochondriale-DNA vererft via het pollen in plaats van via de eicellen.

Naalden van S. sempervirens. Inderdaad lijken de naalden op die van Taxodium
Foto: Ineke Vink

In Bomen in België (J.C. Baudouin et al., 1992) wordt bij S. sempervirens vermeld dat deze conifeer in het Belgische klimaat niet echt winterhard is, want de hele koude winters verdraagt hij niet. In het arboretum van Tervuren werden aan het begin van de twintigste eeuw een honderdtal bomen geplant waarvan er nog slechts enkele resten. De hoogste boom in België bevond zich in 1992 in Roculx en was toen 26 m hoog. Bomen in Herkenrode, Kalmthout en Meise waren tussen 15 en 18 m hoog. Ook werden goede resultaten vermeld van een introductie in 1969 van zaden verzameld op de grens van Californië en Oregon. In 1955 kweekte de Sequoia Farm in Kaldenkirschen (Duitsland) 10.000 zaailingen van zaad verzameld op de meest noordelijke en hoogstgelegen standplaats. Hiervan overleefden er slechts vijf de strenge winter van 1955/1956. Het Trompenburg Tuinen & Arboretum verkreeg hier één exemplaar van. Andere exemplaren werden naar de eigenaar van de Sequoia Farm, Dr. Martin resp. ‘Illa Martin’ en ‘Martin’ genoemd. Klonen hiervan zijn nog steeds onder deze namen in omloop.

In het Gimborn Arboretum plantte Von Gimborn rond 1930 een vijftal exemplaren in de beschutting van een dennenbos. Deze exemplaren overleefden diverse strenge winters. Met de huidige klimaatverandering is de winterhardheid geen serieus probleem meer.

18 juni ’26 – NDV/ KVBC Symposium: Bomen voor de Toekomst

Door klimaatverandering groeit bij kwekers boombeheerders en beleidsmakers de behoefte om begrippen als inheems, exoot en invasief kritisch te bekijken. Welke boomsoorten zijn geschikt voor de toekomst van ons landschap, onze steden en bossen? Deze thema’s staan centraal op het symposium Bomen voor de Toekomst op 18 juni bij Boot & Dart in Boskoop.

Aan bod komen onder meer:
• de gevolgen van klimaatverandering voor bomen en boomsoorten;
• natuurlijke migratie van plantensoorten en de rol van door de mens geïntroduceerde soorten;
• beleid rond invasieve soorten en de invloed daarvan op de sortimentskeuze;
• de spanning tussen het gebruik van uitsluitend inheemse soorten en het verbreden van het sortiment;
• de rol van bomen in biodiversiteit, klimaatadaptatie en de stedelijke leefomgeving.

Voor meer informatie over dit symposium zie de website van Boomzorg

Praktische informatie

Datum: 18 juni 2026
Locatie: Boot & Dart Boomkwekerijen, Halveraak 7, Boskoop

Kosten 80 euro

NB: Inschrijven voor dit symposium kan alleen via de website van Boomzorg.

 

Leergang zaterdag 30 mei in Almere

Beschrijving
We verzamelen om 10.00 uur op de locatie Archerpad 8 in Almere. Parkeren is gratis op zaterdag op het Archerpad. Toilet en koffie voor eigen rekening vind in de McDonald’s locatie Oorweg 7 op 500 meter afstand van de start van de excursie.

Jaap Smit (M 06 5752 2248), Groene curator van Tuinen & Arboretum Trompenburg leid je deze dag langs het sortiment op het voormalige Floriade terrein. Jaap was medeverantwoordelijk voor de aanleg van Arboretum in de toekomstige woonwijk. Deze wijk zal verrijzen in het arboretum. Hoe het er nu voor staat en welk sortiment er nog aanwezig is gaan jullie zien. Een unieke kans om een blik te werpen op een van de experimenten uit de tijd van de Floriade in Almere.

Neem zelf een lunchpakket mee en wat te drinken. De lunchplek wordt later gecommuniceerd met de deelnemers. Jaap rekent de deelnamekosten van €10 met je af. Dit bedrag wordt gebruikt voor een vergoeding van de docent. Einde leergang uiterlijk 15.30 uur.

Aanmelden
Aanmelden kan via het aanmeldformulier op onze website.

Maximaal aantal deelnemers
Er worden maximaal 20 deelnemers toegelaten.